Historia mody cz.II Uroda w pojęciu antycznym

Cielesność i piękno w starożytnej Grecji

W realiach starożytnej Grecji cielesność miała znacznie głębszy wydźwięk niż tylko estetyczny. Nawet w filozofii tego okresu możemy zauważyć, jak ważne dla Greków były ciało, uroda i harmonia.

Jednym z najbardziej znanych filozofów starożytnej Grecji był oczywiście Arystoteles. To właśnie z jego filozofią kojarzymy pojęcie tak zwanego „złotego środka”, czyli unikania dwóch skrajności i poszukiwania właściwej miary. W filozofii Arystotelesa cnota znajduje się pomiędzy nadmiarem a niedostatkiem. Nie chodzi przy tym o matematyczne wyliczenie idealnego środka, lecz o zachowanie odpowiedniej proporcji, dostosowanej do konkretnej sytuacji.

Jeżeli spojrzymy na to zagadnienie z perspektywy wyglądu, możemy zauważyć, że dla Greków ważne były harmonia, proporcje i równowaga. Piękno ciała nie było więc postrzegane wyłącznie jako kwestia powierzchowności. W greckiej kulturze istniało silne przekonanie, że wygląd człowieka może być związany również z jego charakterem i sposobem życia. Szczególnie dobrze widać to w greckim ideale kalokagathii, łączącym piękno z dobrem i doskonałością człowieka.

W świadomości antycznych mieszkańców Hellady człowiek nie był więc wyłącznie ciałem. Istotną rolę odgrywała również dusza, czyli po grecku psychē. Arystoteles poświęcił temu zagadnieniu osobne dzieło, „O duszy”, w którym rozważał między innymi naturę duszy oraz jej związek z życiem i funkcjonowaniem organizmu.

Nie oznacza to jednak, że starożytni Grecy uważali ciało za bezwartościowe. Wręcz przeciwnie. Zdrowie, sprawność fizyczna i piękno ciała były cenionymi dobrami. Jednocześnie rozwój fizyczny powinien iść w parze z rozwojem intelektualnym i moralnym. Piękne ciało samo w sobie nie wystarczało, aby uznać człowieka za doskonałego.

W kolejnych postach opowiem, jak ważne dla Greków były proporcje, szczególnie jeśli chodzi o przedstawianie ludzkiego ciała w sztuce. To właśnie wtedy pojawi się temat idealnych proporcji, harmonii oraz słynnego kanonu Polikleta. A tutaj zaczyna się już naprawdę ciekawa część historii piękna.

  • Arystoteles, Etyka nikomachejska, przeł. D. Gromska, Warszawa, PWN.
  • Arystoteles, O duszy, przeł. P. Siwek, Warszawa, PWN.
  • Konstan D., Beauty: The Fortunes of an Ancient Greek Idea, Oxford University Press, Oxford 2014.
  • Poddighe E., Esu A., „Kalokagathia”, w: R. S. Bagnall, K. Brodersen, C. B. Champion, A. Erskine, S. R. Huebner (red.), The Encyclopedia of Ancient History, Wiley, 2020.
  • Dürrigl M.-A., „Kalokagathia - beauty is more than just external appearance”, Journal of Cosmetic Dermatology, 2002, t. 1, nr 4, s. 208–210.
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wenus_z_Milo

  • Komentarze

    Popularne posty