Historia mody cz. V. Antyczny Rzym . toga

Toga i inne elementy stroju starożytnych Rzymian

Pierwsze togi były nazywane toga exigua. Pojawiły się w okresie późnej republiki. Początkowo toga była stosunkowo prosta, bez rozbudowanych fałd i dodatkowych elementów. Z czasem jej forma stawała się coraz bardziej skomplikowana. Pojawiły się między innymi charakterystyczne fałdy, takie jak sinus oraz umbo. Toga była również wykorzystywana podczas uroczystości religijnych, kiedy jej tylną część zarzucano na głowę.

Założenie togi wcale nie było łatwe. Był to ogromny kawał materiału, który w okresie cesarstwa mógł mieć nawet około 5,5 metra długości i 2,75 metra szerokości. Jeden z końców materiału zarzucano na lewe ramię, następnie materiał prowadzono przez plecy i pod prawym ramieniem, po czym ponownie zarzucano go na lewe ramię. W ten sposób powstawał charakterystyczny układ fałd.

Nic dziwnego, że prawidłowe ułożenie togi wymagało wprawy. Zamożniejsi Rzymianie mogli więc korzystać z pomocy niewolników wyspecjalizowanych w układaniu tego skomplikowanego stroju.

Wygląd togi świadczył o przynależności jej właściciela do określonej grupy społecznej, podobnie jak krój i zdobienia tuniki.

Najprostszą wersją była toga virilis, zwana również toga pura. Była to jasna, niezdobiona toga noszona przez dorosłych obywateli rzymskich. Młodzi chłopcy nosili natomiast toga praetexta, czyli togę ozdobioną purpurowym pasem. Po osiągnięciu wieku męskiego podczas uroczystej ceremonii młodzieniec zamieniał toga praetexta na toga virilis. Tradycyjnie moment ten przypadał około szesnastego roku życia.

Toga praetexta nie była jednak przeznaczona wyłącznie dla młodzieży. Nosili ją również niektórzy urzędnicy państwowi, między innymi konsulowie i pretorzy, a także przedstawiciele wybranych kolegiów kapłańskich. Jej charakterystycznym elementem był szeroki purpurowy pas znajdujący się przy krawędzi togi.

Osoby ubiegające się o urząd publiczny zakładały natomiast toga candida. Była ona specjalnie wybielana, między innymi za pomocą kredy, aby uzyskać wyjątkowo jasny kolor. To właśnie od łacińskiego candida, czyli „biała, jasna”, pochodzi słowo „kandydat”.

Kolejnym rodzajem była toga picta, czyli niezwykle reprezentacyjna toga w kolorze purpurowym, bogato zdobiona złotym haftem. Początkowo nosili ją między innymi triumfatorzy podczas uroczystych obchodów zwycięstwa. W okresie cesarstwa stała się również strojem kojarzonym z osobą cesarza.

Istniała również toga pulla, czyli ciemna toga używana podczas żałoby. W ten sposób nawet kolor stroju mógł informować o sytuacji, w jakiej znajdował się jego właściciel.

Toga była więc czymś znacznie więcej niż zwykłym ubraniem. Stanowiła symbol rzymskiego obywatelstwa, statusu społecznego i pozycji politycznej. Co ciekawe, nie każdy mieszkaniec imperium mógł ją nosić. Toga była przede wszystkim strojem obywatela rzymskiego.

Inne okrycia

Toga była strojem oficjalnym i niezbyt praktycznym do wykonywania codziennych prac. Nic więc dziwnego, że Rzymianie mieli również znacznie wygodniejsze okrycia.

Po ukończeniu ćwiczeń gimnastycznych mieszkańcy Wiecznego Miasta mogli okrywać się szerokim, ciepłym okryciem zwanym endromis.

W okresie jesiennym i zimowym bogatsi mieszkańcy Rzymu owijali się szerokim wełnianym okryciem zwanym laena. Zwykli robotnicy i żołnierze nosili natomiast między innymi szeroki płaszcz zwany sagum, który można było spinać fibulą. Sagum stał się z czasem bardzo popularnym rodzajem okrycia w świecie rzymskim.

W gorące dni Rzymianie chronili głowy przed słońcem za pomocą kapeluszy z szerokim rondem, takich jak causia czy petasus. Rzymianki mogły natomiast korzystać z parasoli, określanych jako umbra­culum lub umbrella.

Jak widać, moda w starożytnym Rzymie była całkiem skomplikowana. Rzymski elegant musiał nie tylko wiedzieć, co założyć, ale również jaki rodzaj togi, w jakim kolorze i z jakim wykończeniem będzie odpowiedni do jego wieku, pozycji oraz okazji. A do tego jeszcze ktoś musiał tę togę odpowiednio ułożyć. Dzisiejsze problemy z wyborem stroju na wesele wydają się przy tym całkiem niewinne.

Źródło internetowe
http://www.imperiumromanum.edu.pl/spoleczenstwo/ubior-
starozytnych-rzymian/

Bibliografia

Boucher Francois, Historia mody, Warszawa 2003
Steele Philip, Clothes and Crafts in Roman Times
León Vicki, Barwny półświatek starożytnego Rzymu, Warszawa 2008