Narzędzie tortur

Gorset jest jedną z najciekawszych, ale i najbardziej kontrowersyjnych części damskiej garderoby.

Krótka historia

Pierwsze wzmianki na temat tego stroju pochodzą jeszcze z epoki brązu. Damy z epoki minojskiej, mieszkające na Krecie, ubierały usztywniany strój przypominający gorset. Jednak gorset w formie, jaką znamy obecnie, zaczął być popularną częścią bielizny dopiero w XVII wieku, początkowo głównie we Francji. W innych krajach Europy moda na gorsety dotarła w kolejnym stuleciu.

Nazwa „gorset” pochodzi od francuskiego słowa corps, cors, oznaczającego ciało, od łacińskiego corpus. Słowo „corset” zastąpiło w języku angielskim określenia bodies, pair of bodies i stays około połowy XIX wieku. W Polsce gorset nazywano wówczas sznurówką, przynajmniej do XIX wieku.

Najstarsza znana sznurówka pochodzi jeszcze z XVI wieku. Była wykonana z prostej drewnianej bryłki oraz fiszbin. W kolejnym stuleciu sznurówka była bardziej zintegrowana z górną częścią sukni i kształtem przypominała stożek. Ramiona w takim gorsecie „zsuwały się”, aby odsłonić dekolt.

Pod koniec XVII wieku ramiona wyglądały podobnie jak w poprzednim modelu gorsetu. W XVIII wieku gorset otrzymał dodatkowe usztywnienie w postaci półkolistych obręczy przy górnej krawędzi przodu. Dzięki temu sylwetka była modelowana w idealny stożek. W tym okresie gorset miał również dodatkowe fiszbiny, które wymuszały wyprostowaną sylwetkę.

Pod koniec XVIII wieku gorset zaczął wyglądać podobnie do tego, który znamy z XIX wieku. Był to swoisty okres przejściowy. Sznurówka zaczęła być wygodniejsza dla dam i dawała więcej swobody ruchów. Inny krój sukni spowodował, że zredukowano liczbę fiszbin w sznurówce, a modelowanie sylwetki przenosiło się z talii na biust.

W XIX wieku taka zmieniona forma sznurówki zaczęła nazywać się w końcu gorsetem. W tym okresie damy zaczęły również nosić opaski na biust. Stopniowo konstrukcja ta była coraz bardziej usztywniana. Ówczesny gorset miał formę podwójnej, sztywnej listwy z oczkami i haczykami do zapinania. Dzięki temu panie mogły samodzielnie sznurować gorset.

Przez kolejne dekady krój gorsetu bardzo się zmieniał. W latach czterdziestych XIX wieku, gdy modne były szerokie spódnice, gorset miał przede wszystkim wyszczuplać talię. Był wtedy dość krótki.

W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XIX wieku, gdy suknie stały się węższe, krój gorsetu się wydłużył. Gorsety miały już nie tylko wyszczuplać talię, ale również modelować biodra.

Na przełomie XIX i XX wieku krój gorsetu znów się zmienił. Był też bardziej skomplikowany i składał się nawet z kilkunastu elementów.

Czemu „narzędzie tortur”?

Na to pytanie nie trzeba chyba odpowiadać zbyt obszernie. Długotrwałe noszenie bardzo mocno zaciśniętego gorsetu mogło powodować dyskomfort, utrudniać oddychanie i ograniczać ruchy. Gorsety mocno modelujące sylwetkę mogły również wpływać na ułożenie żeber i wywierać nacisk na narządy wewnętrzne.

Nieodłącznym elementem wyposażenia damy noszącej bardzo ciasny gorset miały być oczywiście sole trzeźwiące. Z tego powodu przez długi czas taki strój kojarzono przede wszystkim z kobietami z wyższych sfer, które nie musiały wykonywać ciężkiej pracy fizycznej.

Chociaż we Francji w XVI wieku ludzie z różnych stanów i obojga płci mieli być zobowiązani do noszenia tego rodzaju usztywnianej garderoby. Nawet dzieci i kobiety w ciąży nosiły w tym czasie sznurówki.

Nakaz, który miał zobowiązywać do noszenia gorsetu, wydała Katarzyna Medycejska. Kobiety miały dzięki sznurówce osiągać talię o obwodzie zaledwie 33 cm!

W późniejszym okresie dziewczynki z wyższych sfer od najmłodszych lat nosiły gorsety. Nie tylko we Francji.

zdjęcia i inf.

https://www.annamoryto.pl/konstrukcja-xix-ubiorow/gorset/

https://player.pl/programy-online/rozmowy-w-toku-
odcinki,63/odcinek-2129,S05E2129,18208

zdjęcie. n1 i nr .sznurówka z VXII wieku

zdjęcie nr. 2 .sznurówka z drugiej połowy XVII wikeu

zdjęcie. .3. .sznurówka z końca XVII wieku

zdjęcie. nr. 4 gorset z początku XIX ( obowiązujący mniej więcej przez I połowę stulecia)
zdjęcie. n.5 .gorset z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XIX wieku

4

5

2

1

3